De iconen van Richard Avedon

richard-avedon

Al die prachtige en beroemde portretten van John Ford, Marilyn Monroe, Henry Kissinger of Francis Bacon, je kent ze allemaal al, maar nu pas realiseer je je dat dit het werk is van één man: Richard Avedon. En nu pas, op de indrukwekkende overzichtstentoonstelling in FOAM, komt zijn grootheid vol in beeld. Wat een fotograaf, of beter nog: wat een kunstenaar! Want ook dit maakt de tentoonstelling duidelijk: de hele discussie over wat nou fotografie en wat kunst is kan naar het domein van kleingeestige ambtenarij worden verwezen.

Richard Avedon is een echte fotograaf, de camera als verlengstuk van zijn oog, licht, timing en kadrering als zijn belangrijkste gereedschap. Weinig kunstenaars laten overtuigender zien wat de grote kracht van het medium is. Zelden kwam het echte leven dichterbij, onversneden en zonder de toeschouwer de kans te geven te ontsnappen. Het bijzondere daarbij is dat het tegelijkertijd echte studiofotografie is. Realistische, expressieve fotografie maar wel tegen een neutrale, witte achtergrond met alle aandacht op het model. Foto’s die door het ontbreken van een context niet alleen extra zeggingskracht maar ook tijdloze grootsheid meekrijgen. Richard Avedon schept iconen, beelden die beklijven omdat ze het algemeen menselijke verbeelden. Des te meer als zich hiervoor celebraties als model lenen. 

Richard Avedon: Photographs 1946-2004
Foam, Amsterdam

13 februari – 13 mei

Op de website van de Richard Avedon Foundation een uitgebreid overzicht van zijn werk.

Nogmaals Narkevičius

Als Deimantas Narkevičius ons in The Head trakteert op een fraaie proeve van ouderwetse Oostblokpropaganda doet hij geen enkele moeite deze te ontmaskeren. Integendeel, door in te zoomen op de menselijke kant en de meest navrante uitingen van de officiële verleidingsretoriek weg te laten, wordt de film een bijna nostalgische terugblik op een verloren tijdperk. 

Een belangrijke ingreep is daarbij het loslaten van de lineaire verhaalstructuur. De film is geen documentaire maar een kunstwerk dat is opgebouwd als een montage van beelden met een op zichzelf staande zeggingskracht. Veel meer dan een conventionele documentaire of reportage staat deze in dienst van de verbeelding.

1

Energy Lithuania, 2000

Ook in Energy Lithuania is dit het geval, ook hier doen de beelden hun eigen werk. De elektriciteitscentrale met zijn indrukwekkende technische installaties en zijn gigantische afmetingen, de heldere en vastberaden blik van de gids, ze vertellen het verhaal van een grootse collectieve schepping. Het is alsof de kunstenaar weigert de geschiedenis van zijn vaderland, die ook de zijne is, uit te leveren aan de eenzijdige beeldvorming van na de val van Muur. Ook al heerste er repressie en propaganda, de dromen en verlangens van mensen waren daarom niet minder waar.

De melancholie van de verloren onschuld

Nadat hij als winnaar van de Vincent Award 2008 al volop in de belangstelling stond – ook in Art Update 080901 – presenteert het Van Abbemuseum een uitgebreid overzicht van het compacte en indrukwekkende oeuvre van de Litouwse kunstenaar Deimantas Narkevičius (1964).
Een prachtige tentoonstelling, niet alleen door het getoonde werk maar ook door de voorbeeldige inrichting. Videokunst zoals het hoort: geen zwarte dozen met akelige lichtsluizen, geen aftandse kubusmonitoren met koptelefoon, maar heldere, veelal witte ruimten waarin de beelden fraai en groot geprojecteerd als volwaardige kunstwerken te genieten zijn.

deimantas-narkevicius-montage1

Head, 2008

Eén van de gedachten die het werk van Narkevičius oproept is dat het verleden ons gerust stelt en in principe alles overgiet met de melancholie van de verloren onschuld. Juist ook omdat ze gefaald hebben krijgen pogingen om de wereld te veranderen in terugblik al gauw iets aandoenlijks. In Head  monteert de kunstenaar beelden van een hardvochtige propagandafilm uit het Oostblok tot een warm menselijk verhaal. Amper 20 jaar ná de val van de Muur blikken we terug op een wereld waarin we nooit hadden willen leven, maar die inmiddels als een veilig in de tijd opgeborgen utopie een aantrekkelijk alternatief lijkt voor de complexe realiteit van het nu.

The Unanimous Life, solotentoonstelling door Deimantus Narkevičius
28 februari-1 juni 2009, Van Abbemuseum, Eindhoven

De onbaatzuchtige blik van Romy Finke

De grote kracht van de fotografie is dat ze zo dicht op de werkelijkheid staat. Althans als het medium gebruikt wordt zoals Romy Finke dat doet.
In een neutraal licht, recht van voren gefotografeerd, staan haar modellen in beeld. Meestal zijn het jonge vrouwen of meisjes, kwetsbaar en sterk tegelijk en van een schoonheid die des te meer indruk maakt omdat ze zich niet van zichzelf bewust is.
Er is geen verhaal, geen actie of drama, geen enkele informatie over persoon en achtergrond, en toch, we kijken naar een beeld dat het oog eindeloos boeit.

romy-finke1

Zozeer dat je bijna vergeet dat dit de hand van de kunstenaar is; zij brengt het allemaal voor de lens bij elkaar, zij zoekt de modellen, bepaalt kleding en houding, licht en kleur.
Enkele recente portretten zijn nu te zien bij Cokkie Snoei in Rotterdam. Verbluffende beelden, ontdaan van alles wat overbodig is, het pure destillaat van intens kijken.

Bedwelmende hebzucht

Gelegen in het hart van het mondaine Rome – vlak bij de Via Veneto – biedt de Gagosian Gallery een ideaal podium voor het werk van de Italiaanse kunstenaar Francesco Vezzoli, een jonge, succesvolle ster aan het firmament van de internationale kunst.

afbeelding-11 

De titel van de tentoonstelling luidt voluit: Greed, A New Fragrance by Francesco Vezzoli. Het kunstwerk waar het allemaal om draait staat op een sokkel in een verlichte vitrine in het midden van een grote, geheel met rode velours beklede, ovale ruimte: een bovenmaatse parfumfles van het merk Greed met de beeltenis van een vrouwelijke Francesco Vezzoli. Eau de larmes, Tranenwater dus, staat onder op het etiket, een aanduiding die verwijst naar de reeks ‘billboards’ rondom waarop vrouwelijke sterren van de twintigste-eeuwse kunst die de nieuwe geur aanprijzen. Geen Nicole Kidman of Jane Fonda dus maar Frida Kahlo en Georgia O’Keeffe.

afbeelding-21

In de entreehal draait op een flatscreen in een fraaie barokke lijst een 30-seconden-commercial met Natalie Portman en Michelle Williams, gemaakt door Roman Polanski.
Chanel zou het niet beter gedaan hebben. Sterker nog, in de professionaliteit van zijn media stelt Vezzoli alles wat de grote merken tot nu toe presteerden in de schaduw.
Kunst die de verleidingscultuur ontmaskert en ter discussie stelt maar die tegelijkertijd zo verleidelijk is dat ze deze uiteindelijk ook weer bevestigt. 

Bekijk hier de ‘commercial':

Op het atelier van Ine Vermee

ine-vermee-1

Haar atelier is een behalve een fraaie ruimte ook een echte studio, een plaats van onderzoek en studie. Een tafel met boeken en stalen, een palet met panelen op de grond en enkele studies aan de muur. Alles duidelijk en helder, klaar voor gebruik.

Minimale kunst maar wel 100% hedendaags. Grootheden van de Minimal Art als Ad Reinhardt, Donald Judd en Robert Ryman mogen dan haar voorbeelden zijn, de ingetogen abstracte studies van Ine Vermee zijn wars van de ongenaakbaarheid die kleeft aan veel werk uit de klassieke periode van de beweging. Hoe scherp en helder geformuleerd ook, haar werk is meer proces dan product. Het suggereert de mogelijkheid van kunst als resultaat van een onderzoek.

ine-vermee-2

Heel minimaal, maar ook gevoelig en veranderlijk. Zonder titel uit 2000 is een sterk voorbeeld: zeven vierkante doeken in zeven tinten wit, perfect in hoogglanslak uitgevoerd. Zich verbindend met het wit van de muur en inspelend op de variaties van het natuurlijke licht, worden ze een met de ruimte. Het resultaat is een kunstwerk dat evenveel wordt gedefinieerd door de omgeving als door zijn eigen inbreng. En dat is precies de kwaliteit waarmee Ine Vermee aan de minimale kunst een nieuwe en eigentijdse betekenis geeft.