Mike Kelley in Brussel

De vierde en laatste aflevering van Artupdate van dit seizoen richt de aandacht op een aantal kunstenaars die zich bezighouden met het onderzoek naar illusie en werkelijkheid.

Mike Kelley
Educational Complex Onwards, 1995-2008
Wiels, Centrum voor hedendaagse kunst, Brussel, tot 27 juli

Kunstcentrum Wiels is een van de vele nieuwe culturele instellingen die zijn ondergebracht in een industrieel monument, de voormalige brouwerij Wielemans-Ceuppens in dit geval. De geheel wit geschilderde kale ruimten, het naakte betonnen skelet en de uiterst sobere inrichting maken dat alle aandacht op de kunst gericht blijft. Over beleid en programmering valt nog niet veel te zeggen – het centrum is pas vorig jaar geopend – maar de tentoonstelling van Mike Kelley belooft veel goeds voor de toekomst.

De kracht van de presentatie zit ‘m vooral in de combinatie van samenhang en volledigheid. Gekozen is voor een uitgebreide presentatie van een van Kelley’s doorlopende projecten die al vanaf 1995 een vruchtbare voedingsbodem vormt voor werken in uiteenlopende media. Het vertrekpunt is de grote maquette Educational Complex uit 1995, een verzameling schaalmodellen van alle gebouwen waar de kunstenaar ooit les heeft gehad.

Alles wat op de tentoonstelling te zien is staat op een of andere manier in relatie tot dit centrale werk. Lopend door de drie grote zalen vormt zich in de geest van de toeschouwer een steeds rijker en gelaagder beeld van een werkelijkheid waarin het alledaagse op even indringende als geestrijke wijze verweven is met de wereld van de kunst. Daarbij getuigt Kelley’s kunst van een uiterste precisie in uitvoering en een grote beeldende sensibiliteit. Wat in eerste instantie ironie lijkt, blijkt bij nadere kennismaking pure esthetische poëzie en expressie.

Loze esthetiek op Art Amsterdam

Geen erg opwindende editie dit jaar en mede door het prachtige weer, zeker ook geen erg succesvolle. Art Rotterdam steekt de “KunstRai” nadrukkelijk naar de kroon, de naamsverandering van het Amsterdamse evenement heeft daar weinig aan veranderd. Wat ontbrak was urgentie en betrokkenheid; braafheid en mooimakerij was er te veel. Niet makkelijk trouwens om hier een goede balans in te vinden. Een beurs moet het immers hebben van de handel en die vraagt nu eenmaal om verkoopbare objecten, liefst met een zekere garantie op waardebehoud. Wat op Art Amsterdam pijnlijk duidelijk werd is dat tijdloze schoonheid en ambachtelijkheid maar al te vaak leiden tot vrijblijvendheid. Het werk van Klaas Gubbels is hier inmiddels een bijna klassiek voorbeeld van. Maar ook kunstenaars die wel van een grotere betrokkenheid bij de wereld getuigen verliezen zich vaak in loze esthetiek. Rachid Ben Ali, een paar jaar geleden nog een van de jonge beloften van de Nederlandse kunst, neutraliseert de psychische en politieke lading van zijn werk met zijn zelfverliefde, virtuoze tekenhand. Alleen de kleine doekjes hielden een directe beeldende zeggingskracht.

Klaas Gubbels, schilderijen bij Galerie Willy Schoots

Klaas Gubbels, schilderijen bij Galerie Willy Schoots

Rachid Ben Ali, schilderijen bij Witzenhausen Gallery

Rachid Ben Ali, schilderijen bij Witzenhausen Gallery

Esther Janssen, EverGreen & MistyRose

Voor wie deze zomer op reis is in Italië, de eerste buitenlandse solo van een jonge kunstenares die we nog vaker zullen tegenkomen.

Esther Janssen
EverGreen & MistyRose
Sergio Tossi Arte Contemporanea, Florence, 5 juni tot 31 juli

MistyRose is geen verf maar een kleur, een typische computerkleur die niet in tubes te koop is en een louter virtueel bestaan leidt. EverGreen zou ook de naam van een dergelijke kleur kunnen zijn en als zodanig het perfecte tegenbeeld van MistyRose: het donkere groen van de coniferen in de landschappen en tuinen van Esther Janssen als de complementaire kleur van het even dominant aanwezige roze.

Misty Rose (2008), Esther Janssen

Misty Rose (2008), Esther Janssen

EverGreen en MistyRose zijn taalconstructies zonder stabiele substantie. Het zijn begrippen die makkelijk nieuwe betekenissen in zich opnemen, die van nature geneigd zijn tot mutatie maar die niettemin een zelfbewust eigen bestaan leiden.

Backyard, Esther Janssen (2008)

Backyard, Esther Janssen (2008)

Het zijn precies deze kwaliteiten die ook de digitale schilderijen en kunstleren sculpturen van Esther Janssen kenmerken. Het zijn beelden die verregaand zijn leeggemaakt en zijn opgebouwd uit non-materialen, maar die niettemin indringend aanwezig zijn en de toeschouwer uitnodigen om er nieuwe betekenissen in onder te brengen.